ทางลาดคนพิการ ตามกฎหมาย มีความชันที่กำหนดไว้ชัดเจนแล้ว แต่ความปลอดภัยของทางลาดยังขึ้นอยู่กับรายละเอียดอื่น เช่นฝาท่อที่วางอยู่กลางทางลาด
คิดว่าพวกเราคงจำกันได้ ข่าวคนเดินตกท่อ เห็นกันบ่อยๆ ภาพการปรับปรุงทางเท้าที่มีฝาท่ออยู่ตรงกลาง ผมเห็นภาพนี้มาพักใหญ่แล้ว ตกใจมาก วันนี้ขอเขียนถึงเรื่องนี้ซักหน่อย
ปัญหาที่เราเห็นซ้ำๆ ไม่ใช่แค่ฝาท่อวางผิดที่ แต่คือพื้นฐานที่สุดของงานออกแบบ—ความปลอดภัย ทางลาดมีไว้เพื่ออำนวยสะดวก แต่ฝาท่อกลางทางลาด ทำให้ทางลาด(ที่ควรปลอดภัยที่สุด) กลับกลายเป็นจุดที่เสี่ยงที่สุด🤬
ประเทศไทย🇹🇭 คำตอบอยู่ในกฎหมายแล้ว แม้จะเป็นกฎกระทรวงสำหรับในอาคาร แต่สิ่งที่ดีๆ แบบนี้เรานำไปใช้ได้ ไม่มีใครว่าเลยครับ
กฎกระทรวงกำหนดสิ่งอำนวยความสะดวกในอาคารฯ พ.ศ. 2548 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดย (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2564 ข้อ 16 (2) รางระบายน้ำบนพื้นต้องมีฝาปิดสนิท ช่องตะแกรงกว้างไม่เกิน 1.3 เซนติเมตร ข้อ 16 (4) สิ่งกีดขวางที่เลี่ยงไม่ได้ต้องอยู่แนวเดียว ไม่กีดขวางทางเดิน และมีกระเบื้องนำทางหรือสิ่งกั้นให้รู้ตัวล่วงหน้า 30 เซนติเมตร ข้อ 8 ทางลาดคนพิการ ตามกฎหมายต้องมีผิวไม่ลื่น ลาดชันไม่เกิน 1:12 (ประมาณ 4.8 องศา) ช่วงละไม่เกิน 6 เมตร ชานพัก 1.5 เมตร
ทุกวันนี้ยังเห็นฝาท่อกลางทางลาด กรณีคนตกบ่อพัก/ท่อร้อยสายไฟลึก 15 เมตร ที่ซอยลาดพร้าว 49 ปี 2567 ฝาปิดเป็นเพียงไม้อัด, อีกที่คือถนนสุขาภิบาล 7 ชุมชนไผ่เขียว หมู่ 6 ตำบลเชียงรากน้อย อำเภอบางปะอิน ยกฝาท่อคอนกรีต 138 ฝา ตลอด 1,650 เมตร สูงจากผิวถนน 4–6 เซนติเมตร กินครึ่งเลน แม่ค้าอายุ 50 ปี เล่าว่ารถจักรยานยนต์ล้มไปหลายคัน เพราะมองไม่เห็น คิดว่าถนนเรียบเหมือนเดิม
สำนักการระบายน้ำ กรุงเทพมหานคร ยอมรับว่าฝาท่อส่วนใหญ่อยู่ในแนวทางเท้า และฝาที่ไม่เรียบเสมอพื้นเป็นปัญหาเชิงระบบที่ต้องประสานหลายหน่วยงาน, วิธีแก้ ยังเป็นการตั้งรับ คือซ่อมฝาชำรุดภายใน 3 วันหลังพบ ถ้าไม่พบก็ตัวใครตัวมัน🥴
งานออกแบบที่มีปัญหาเรื่องความปลอดภัยมีตัวเลขวัดได้ กรมควบคุมโรค รายงานว่าปี 2567 ผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไปเสียชีวิตจากการหกล้ม 1,504 คน ค่าใช้จ่ายของรัฐประมาณ 2,600 ล้านบาทต่อปี
ทางออกมีสามระดับที่ต้องเดินพร้อมกัน
1️⃣ ระดับนโยบายต้องจริงจัง กรุงเทพมหานครเคยสั่งให้ผู้รับเหมาชะลอการเปิดพื้นที่ก่อสร้างและแก้จุดอันตราย
2️⃣ ระดับข้อกำหนดในสัญญา ระเบียบกระทรวงการคลัง พ.ศ. 2560 ให้ขอบเขตของงานผ่านคณะกรรมการ แต่ยังไม่มีข้อกำหนดที่เขียนไว้ชัดเจนเรื่องฝาท่อต้องอยู่ตรงไหน
3️⃣ ระดับกฎหมาย บทลงโทษผูกกับอาคารและทางหลวงเป็นหลัก มาตรา 291 ให้จำคุกไม่เกิน 10 ปี เมื่อประมาทจนมีผู้เสียชีวิต สภาพการทำงานแบบสังคมไทย เราควรจะต้องปรับปรุงตรงนี้อย่างเร่งด่วน
ทางลาดไม่ได้มีแค่คนที่นั่งรถเข็นใช้ กลับกันทุกคนใช้ได้ เดินสะดวกกว่าขั้นบันได
ความปลอดภัยเป็นข้อกำหนดแรกของงานออกแบบ และเป็นเรื่องที่ต่อรองไม่ได้
อย่าสร้างเมืองที่คุณเองก็อยู่อาศัยด้วยมีจุดที่อันตรายครับ
ที่มา:
• กฎกระทรวงกำหนดสิ่งอำนวยความสะดวกในอาคารสำหรับผู้พิการหรือทุพพลภาพ และคนชรา พ.ศ. 2548 และ (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2564 (ฉบับรวม) — ข้อ 16(2) ฝาปิดรางระบายน้ำต้องสนิท ช่องตะแกรงไม่เกิน 1.3 เซนติเมตร, ข้อ 16(4) สิ่งกีดขวางต้องอยู่แนวเดียวกันและตรวจพบล่วงหน้า 30 เซนติเมตร, ข้อ 8 (ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดย (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2564) ความลาดชันไม่เกิน 1:12 (ประมาณ 4.8 องศา) ช่วงละไม่เกิน 6 เมตร ชานพัก 1.5 เมตร, ข้อ 8(6)(7) ทางลาดด้านที่ไม่มีผนังกั้นต้องยกขอบสูงไม่น้อยกว่า 10 เซนติเมตร พร้อมราวจับและราวกันตก และทางลาดยาวตั้งแต่ 1.8 เมตรขึ้นไปต้องมีราวจับทั้งสองด้าน — https://download.asa.or.th/03media/04law/fubr/a7_bcmr58e-64.pdf
• กรมควบคุมโรค กองป้องกันการบาดเจ็บ — ข้อมูลผู้สูงอายุพลัดตกหกล้ม ปี 2567 เสียชีวิต 1,504 คน และค่าใช้จ่ายของรัฐประมาณ 2,600 ล้านบาทต่อปี — https://ddc.moph.go.th/dip/news.php?news=23567&deptcode=
• ไทยพีบีเอส — ชายตกท่อลึก 15 เมตร เสียชีวิต พบฝาท่อเป็นเพียงไม้อัด ซอยลาดพร้าว 49 — https://www.thaipbs.or.th/news/content/339682
• เดลินิวส์ — ฝาท่อคอนกรีตยกสูงกลางเลน ถนนสุขาภิบาล 7 ชุมชนไผ่เขียว หมู่ 6 ตำบลเชียงรากน้อย อำเภอบางปะอิน — https://www.dailynews.co.th/news/4638850/
• สำนักการระบายน้ำ กรุงเทพมหานคร (via ThaiPR.NET) — การยอมรับปัญหาฝาท่อในแนวทางเท้าและมาตรการซ่อมฝาที่ชำรุดภายใน 3 วัน — https://www.thaipr.net/general/3520135
• กรุงเทพมหานคร (via ThaiPR.NET) — กำชับผู้รับเหมาชะลอการเปิดพื้นที่ก่อสร้างและแก้จุดอันตรายบนทางเท้า — https://www.thaipr.net/general/3570591
• ระเบียบกระทรวงการคลัง ว่าด้วยการจัดซื้อจัดจ้างและการบริหารพัสดุภาครัฐ พ.ศ. 2560 — ข้อกำหนดการจัดทำขอบเขตของงาน (TOR) ผ่านคณะกรรมการ — https://finance.rmuti.ac.th/pr/cgd-2560.PDF
• ThaiDeka — ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 291 ประมาทเป็นเหตุให้ผู้อื่นถึงแก่ความตาย — https://deka.in.th/laws/pc/291
• Accessibility Is Freedom – ประเด็นมาตรฐานความปลอดภัย – https://accessibilityisfreedom.org/category/ประเด็น-ปัญหา/มาตรฐานความปลอดภัย/