ลองนึกภาพประเทศที่เด็กตายจากรถในบางปีกว่า 500 คน แล้วพลิกกลับมาเป็นประเทศที่ปลอดภัยที่สุดในโลกสำหรับคนเดินเท้าและจักรยาน นี่ไม่ใช่ยูโทเปีย แต่คือสิ่งที่เนเธอร์แลนด์ 🇳🇱 ทำได้จริง
จุดเปลี่ยนเกิดขึ้นในยุค 1970s จากการประท้วง “Stop de Kindermoord” ที่ทำให้รัฐบาลต้องกลับนโยบาย พวกเขาสร้าง “วูเนิร์ฟ” หรือถนนมีชีวิตที่ให้คนเดินและจักรยานมาก่อนรถ ปัจจุบันมีเลนจักรยานกว่า 37,000 กิโลเมตร และใจกลางเมืองกลายเป็น “ออโตลูว์” หรือเมืองที่รถน้อยลง ผลลัพธ์คืออุบัติเหตุลดลงอย่างมหาศาล คนมีสุขภาพดีขึ้น และเมืองน่าอยู่ขึ้น การลงทุนนี้กลับดึงดูดธุรกิจและการท่องเที่ยว พื้นที่สาธารณะกลายเป็นหัวใจชุมชนที่ทุกคนเข้าถึงได้
โคเปนเฮเกน เดนมาร์ก 🇩🇰 เริ่มเปลี่ยนตั้งแต่ปี 1962 ด้วยการสร้างสโตรเกต์ หนึ่งในถนนคนเดินสายแรกของโลก ปัจจุบัน 62% ของคนในเมืองปั่นจักรยานไปทำงานหรือเรียนทุกวัน เมืองลดที่จอดรถปีละ 2-3% และสร้าง “กรีนเวฟ” ไฟเขียวสำหรับจักรยานโดยเฉพาะ ระบบเมโทรไร้คนขับเปิด 24 ชั่วโมงเชื่อมต่อทุกมุมเมือง ทำให้การเดินทางสะดวกโดยไม่ต้องใช้รถส่วนตัว ผลลัพธ์คือเมืองเต็มไปด้วยชีวิตชีวา — คาเฟ่กลางแจ้งและพื้นที่สาธารณะที่ทุกคนใช้ร่วมกัน เด็กๆ ปั่นจักรยานไปโรงเรียนด้วยตัวเองอย่างปลอดภัย
ปารีส ฝรั่งเศส 🇫🇷 คือแชมป์การเปลี่ยนแปลงที่เร็วที่สุดในโลก ภายใต้นายกเทศมนตรีแอนน์ อีดัลโก เมืองปิดทางด่วนริมแม่น้ำแซนกลายเป็นสวนสาธารณะ เอาที่จอดรถออกกว่า 70,000 แห่ง และสร้างเลนจักรยานเพิ่มอีก 1,000 กิโลเมตร ใช้เงินลงทุน 400 ล้านยูโรใน 10 ปี แนวคิด “เมือง 15 นาที” ทำให้ทุกคนเข้าถึงโรงเรียน ร้านค้า และสวนสาธารณะได้ในเวลาเดินหรือปั่นจักรยานไม่เกิน 15 นาที คุณภาพอากาศดีขึ้น เสียงรบกวนลดลง และโครงการถนนโรงเรียนที่ปิดถนนหน้าโรงเรียนให้เด็กๆ ได้เล่นและเดินอย่างอิสระ หลายย่านมีชีวิตชีวาจากการออกแบบร่วมกันของทีมสถาปนิกและชุมชน
ทั้งสามประเทศนี้เริ่มจากวิกฤต แล้วเลือกนโยบายที่กล้าหาญ ไม่ใช่แค่ฝัน แต่ทำจริง วัดผลได้ และเห็นผลชัดเจน
สิ่งที่เราเรียนรู้ได้: เราเห็นมีโครงการนี้โผล่มานิดๆ หน่อยๆ แต่ไม่เห็นนโยบายและเป้าหมายที่ชัดเจน ถนนบางเส้นในกรุงเทพฯ หรือหัวเมืองใหญ่สามารถทดลองปิดเป็นถนนคนเดิน ขยายทางเท้า และเพิ่มเลนจักรยานทีละย่าน การเปลี่ยนแปลงเล็กๆ ที่ชุมชนและท้องถิ่นร่วมกันออกแบบ สามารถเปลี่ยนเมืองให้มีชีวิตชีวาและเป็นมิตรกับทุกคนได้ เหมือนที่ทั้งสามประเทศพิสูจน์มาแล้ว
ที่มา: Wikipedia — Cycling in the Netherlands, Cycling in Copenhagen, Cycling in Paris, Strøget, Living street, 15-minute city