เคยสงสัยมั้ยครับว่าเมืองที่รถเมล์ รถราง รถไฟ ฟรีทั้งประเทศ แล้วยังใช้งานได้จริงสำหรับทุกคน มันมีอยู่จริงหรือเปล่า? ขอบอกเลยว่า… มีจริงๆ ครับ และไม่ใช่แค่เมืองเดียว แต่มีถึง 3 ประเทศในยุโรปที่พิสูจน์ให้เห็นแล้วว่า “ฟรีและดี” ทำได้จริง
🇱🇺 ลักเซมเบิร์ก ประเทศแรกของโลกที่ประกาศให้ขนส่งสาธารณะฟรีทั่วประเทศ ตั้งแต่วันที่ 1 มีนาคม 2020 ครอบคลุมทั้งรถเมล์ รถราง และรถไฟมาตรฐาน ที่สำคัญคือระบบไม่ได้ออกแบบมาแค่ให้ “ฟรี” แต่ให้ “ทุกคนใช้ได้” ด้วย มีบริการ Adapto รถรับส่งถึงบ้านสำหรับคนพิการที่มีข้อจำกัดด้านการเคลื่อนไหวแบบถาวร และ Mobibus สำหรับผู้ที่มีความคล่องตัวลดลง แถมยังมีกฎหมายว่าด้วยการเข้าถึงแบบสากลปี 2022 ที่กำหนดให้ทุกอาคารและพื้นที่สาธารณะต้องปรับปรุงให้ครบภายในปี 2032 อีกต่างหาก ผู้ที่ผ่านการประเมินและถือบัตร Adapto จะโทรจองหรือจองผ่านแอปได้ล่วงหน้า โดยมีรถมารับ-ส่งถึงจุดใกล้ที่พักแบบ kerb-to-kerb
🇲🇹 มอลตา เกาะเล็กๆ ในทะเลเมดิเตอร์เรเนียนที่ให้บริการขนส่งสาธารณะฟรีตั้งแต่ปี 2022 ผ่านบัตร Tallinja แต่จุดเด่นที่ไม่เหมือนใครคือ ในเดือนกรกฎาคม 2026 รัฐสภาผ่านกฎหมายคุ้มครองสิทธิคนพิการไว้ในรัฐธรรมนูญเป็นเอกฉันท์ พร้อมทุ่มงบประมาณ 69 ล้านยูโร (ประมาณ 2,700 ล้านบาท) พัฒนาบริการสำหรับคนพิการโดยเฉพาะ รวมถึงบริการรถรับส่งถึงบ้านสำหรับผู้ใช้รถเข็นทุกคน ไม่เว้นแม้แต่ผู้สูงอายุ งบฯ 69 ล้านยูโรนี้ครอบคลุมศูนย์พักฟื้นสำหรับเยาวชน ศูนย์รวมชุมชน และโครงการนำร่องขนส่งที่เข้าถึงได้
🇪🇪 ทาลลินน์ เมืองหลวงของเอสโตเนีย เมืองหลวงยุโรปเมืองแรกที่ให้ประชาชนในเมืองโดยสารฟรี ตั้งแต่ปี 2013 จากการลงประชามติของชาวเมืองเองที่ลงคะแนนเสียงสนับสนุนอย่างท่วมท้น รถเมล์และรถรางรุ่นใหม่ส่วนใหญ่เป็นแบบพื้นต่ำ ช่วยให้ผู้ใช้รถเข็นและผู้พิการทางการเคลื่อนไหวเดินทางได้สะดวกขึ้น ลดปัญหาขั้นบันได
สามประเทศนี้บอกเราว่า “ฟรีและดีทำได้” การออกแบบระบบขนส่งที่ทุกคนใช้ได้ ไม่ใช่เรื่องเพ้อฝัน แต่เป็นเรื่องของการตัดสินใจและการออกแบบ น่าชื่นชมครับ
ที่มา: ข้อมูลวิจัย 3 ประเทศยุโรป